मधेशमा ‘यात्रा परियोजना’ ः अपाङ्गता भएका युवाको नेतृत्वमा समावेशी विकासको अभियान

2 महीना पहिले प्रकाशित

Smrititimes

जनकपुरधाम, बैशाख २६
मधेश प्रदेशका अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई अधिकारप्रति सचेत बनाउँदै उनीहरूको सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक सहभागिता बढाउने उद्देश्यले “अधिकारमा आधारित वकालत र अपाङ्गता आन्दोलनमार्फत रूपान्तरणका लागि युवा नेतृत्वका कार्यहरू” नामक यात्रा परियोजना सुरु गरिएको छ।

तीन वर्षे अवधिको यो परियोजना नेत्रहिन युवा सङ्घ नेपाल को आयोजनामा तथा सीबिएम ग्लोबल डिसएबिलिटी इन्क्लुजनको सहकार्यमा सञ्चालन भइरहेको हो। परियोजनाबारे जानकारी दिन जनकपुरधाममा आयोजित अभिमुखीकरण कार्यक्रममा विभिन्न सरकारी निकाय, स्थानीय तह, मानवअधिकारकर्मी तथा अपाङ्गता क्षेत्रमा कार्यरत संस्थाका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए।

कार्यक्रममा बोल्दै मधेश प्रदेश सभाको महिला, बालबालिका तथा सामाजिक विकास समितिकी सभापति रुपा यादव ले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको समान पहुँच र अवसर सुनिश्चित गर्न पर्याप्त बजेट आवश्यक रहेको बताइन्। प्रदेश सरकारले आगामी बजेट निर्माण गरिरहेको सन्दर्भमा अपाङ्गता समावेशी कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिन पहल गर्ने उनले प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।

उनले भौतिक पूर्वाधारमा मात्र सीमित विकासले समावेशी समाज निर्माण सम्भव नहुने उल्लेख गर्दै स्थानीय तहले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र पहुँचयुक्त संरचनामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताइन्।

धनुषाको मिथिला नगरपालिका की उपप्रमुख सुनिता सिंह बुढाथोकी ले स्थानीय सरकारले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको क्षमता विकास र अधिकार सुनिश्चित गर्न सहकार्य गर्ने बताइन्। उनले “अपाङ्गता परिचयपत्र वितरण मात्र पर्याप्त नभई समग्र विकासमा जोड दिनुपर्छ” भन्ने धारणा राखिन्।

कार्यक्रममा सम्झाना साह ले संस्थाले विभिन्न साझेदारमार्फत अपाङ्गता भएका व्यक्तिको क्षमता अभिवृद्धि, नेतृत्व विकास र समावेशी समाज निर्माणमा गरिरहेको कामबारे जानकारी दिइन्।

परियोजनाको प्रस्तुतीकरण गर्दै कार्यक्रम संयोजक निलु महर्जन ले यो अभियान मधेश प्रदेशका बारा, रौतहट, सर्लाही, महोत्तरी र धनुषाका एक–एक स्थानीय तहमा सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिइन्। सन् २०२६ अप्रिलदेखि २०२९ मार्चसम्म सञ्चालन हुने परियोजनाले स्थानीय अपाङ्गता अधिकार संस्था सशक्तीकरण, प्रमाणमा आधारित पैरवी, समावेशी नीति निर्माण तथा सकारात्मक सामाजिक दृष्टिकोण प्रवद्र्धनमा काम गर्नेछ ।
उनका अनुसार परियोजनाको मुख्य लक्ष्य अपाङ्गता भएका व्यक्तिद्वारा सञ्चालित संस्थाहरूको क्षमता अभिवृद्धि गर्दै स्थानीयदेखि संघीय तहसम्म समावेशी नीति, योजना र बजेट निर्माणमा प्रभावकारी सहभागिता सुनिश्चित गर्नु हो।

कार्यक्रममा स्पाइनल इन्जुरी संघ नेपाल का केन्द्रीय सल्लाहकार सुशिल साह ले सरकारी तथा निजी भवनहरू अझै अपाङ्गतामैत्री नभएकाले दैनिक जीवनमा ठूलो समस्या भोग्नुपरेको गुनासो गरे। उनले यात्रा गर्दा शौचालय, प्रतीक्षालय र सार्वजनिक संरचनामा पहुँच अभावका कारण अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूले घामपानीमा समेत कष्ट सहनुपरेको बताए।

कार्यक्रमको सञ्चालन नेत्रहिन युवा सङ्घका संस्थापक अध्यक्ष कलाधर भण्डारी ले गरेका थिए। कार्यक्रममा सहभागीहरूले अपाङ्गता भएका व्यक्तिको सम्मानजनक जीवन, पहुँचयुक्त पूर्वाधार र समान अवसर सुनिश्चित गर्न सरकार तथा समाज दुवै जिम्मेवार हुनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।