मधेसमे जलवायु संकटके प्रभाव आदिवासी आ अपाङ्ग समुदायपर अत्यधिक

6 महीना पहिले प्रकाशित

Smrititimes

 

जनकपुरधाम, ७ पुस ।
मधेस प्रदेशमे जलवायु परिवर्तनके असर सबसँ बेसी दलित, आदिवासी–जनजाति आ अपाङ्गता भेल व्यक्तिसभपर परैत अछि, ई दाबी कएल गेल अछि ।

जनकपुरधाममे सोमदिन मधेसी आदिवासी जनजाति अपाङ्ग महिला संघ नेपाल आ अपाङ्ग समाज जनकपुरके आयोजनामे तथा इन्सेक आ कायापलटके सहकार्यसँ आयोजित कार्यक्रममे “मधेस प्रदेशमे जलवायु परिवर्तनके असर आदिवासी आ अपाङ्गता भेल व्यक्तिसभ” विषयपर भेल अन्तरक्रिया कार्यक्रममे सहभागी वक्तासभ कहलनि जे बढ़ैत तापक्रम, अनियमित वर्षा, बाढÞि, डुबान आ खडेरी जेकाँ समस्यासँ जनजीवन प्रभावित होइत जा रहल अछि आ एकर सबसँ पैघ मार सामाजिक रूपसँ पछाडि पारल गेल समुदायपर परैत अछि ।

अन्तरक्रियामे प्रस्तुत प्रतिवेदन अनुसार नेपालमे कुल जनसंख्याके २.२ प्रतिशत अर्थात् करीब साढ़े छह लाख व्यक्ति कोनो ने कोनो प्रकारके अपाङ्गतासँ जीवन बिताइ रहल छथि । अपाङ्गता समावेशीकरण सम्बन्धी विज्ञ कृष्ण गहतराज कहलनि जे अपाङ्गता भेल व्यक्तिप्रति एखनहुँ सामाजिक, सांस्कृतिक आ मूल्य–मान्यताविरुद्ध व्यवहार होइत रहल अछि । हुनकर अनुसार विश्वभरमे करीब आठ अर्ब अपाङ्गता भेल व्यक्ति विभिन्न रूपमे राज्य, समाज आ जलवायु परिवर्तनके असर सँ उत्पीडित छथि । राज्य एखनधरि हुनकर लेल लक्षित स्पष्ट नीति आ कार्यक्रम नहि लाने के आरोप सेहो हुनकर द्वारा लगाओल गेल ।

प्रतिवेदनमे कहल गेल अछि जे मधेस प्रदेशके पैघ जनसंख्या कृषि आ प्राकृतिक स्रोतपर निर्भर अछि, मुदा पछिल्ला वर्षसभमे मौसमके ढाँचा असन्तुलित भेला सँ बाली उत्पादन घटल अछि, पानीके स्रोत सुखैत जा रहल अछि आ जीविकोपार्जन संकटमे परैत जा रहल अछि । एकर प्रत्यक्ष असर परम्परागत रूपसँ खेतीपाती आ प्राकृतिक स्रोतपर आधारित जीवनयापन करैत आएल आदिवासी समुदायपर पड़ल अछि ।

जलवायुजन्य विपद्के समय अपाङ्गता भेल व्यक्ति दोहोरो जोखिममे पड़ैत छथि, ई सेहो प्रतिवेदनमे औंल्याओल गेल अछि । बाढÞि, डुबान अथवा अत्यधिक गर्मीके समय सुरक्षित स्थानधरि पहुँचल कठिन होनाइ, चेतावनी सूचना पहुँचयोग्य नहि होनाइ तथा आपतकालीन पूर्वाधार अपाङ्गमैत्री नहि होनाइ सँ ओ सभ आरो असुरक्षित भ’ जाइत छथि ।

अन्तरक्रिया कार्यक्रममे मधेस प्रदेश सरकार अन्तर्गत खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रालयकी सामाजिक शाखा प्रमुख निर्मला मिश्र राजनीतिक अस्थिरताके कारण काजकाज प्रभावित होइत रहल अछि कहलनि आ अपन तरफसँ सम्भव विषय मन्त्रालयमे उठाके नीति आ कार्यक्रम निर्माणमे पहल करबाक प्रतिबद्धता व्यक्त कएलनि ।

एही तरह मन्त्रालयके खेलकुद तथा युवा शाखा प्रमुख पर्शुराम कार्की वन–जंगल आ नदी–नालाके छेउछाउ बसैत समुदाय लेल जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी पूर्वसूचना आ व्यवस्थापन करब राज्यके दायित्व अछि कहलनि ।

मिडिया काउन्सिलके पूर्व अध्यक्ष कैलास दास मधेस प्रदेशमे अपाङ्गता भेल व्यक्ति आ आदिवासी–जनजातिके यथार्थ तथ्यांक नहि होनाइ दुःखद विषय अछि कहलनि । जलवायु परिवर्तनके मध्यनजर करैत एहन समुदाय लेल छुट्टै नीति, कार्यक्रम आ बजेट सुनिश्चित करबाक आवश्यकता पर जोर देलनि ।

अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्रके प्रदेश संयोजक राजु पासमान जलवायु परिवर्तनके असर अपाङ्गता भेल व्यक्ति आ आदिवासी समुदायपर प्रत्यक्ष रूपसँ परैत अछि कहलनि आ एकर सामना करबाक लेल संघ, प्रदेश आ स्थानीय तहके सरकारसभके साझा जिम्मेवारी लेबाक आवश्यकता बतौलनि ।

अपाङ्ग समाज जनकपुरक अध्यक्ष शत्रुधनलाल कर्णके अध्यक्षतामे सम्पन्न कार्यक्रममे राष्ट्रिय अपाङ्ग महासंघ मधेश प्रदेशक अध्यक्ष किरण पासमान ,महिला अधिकारकर्मी जमुना भुजेल, कोक्यापके अर्जुन साह, कायापलटके दिवाकर उप्रेति लगायत अन्य वक्तासभ अपन–अपन धारणा राखलनि ।

12 comments
समावेशी शिक्षा नीति अध्ययन प्रतिवेदनको निष्कर्ष सबर्वज..

  जनकपुरधाम असार ११ गते । मधेशमा समावेशी शिक्षा सम्बन्धि भएको नीतिगत अध्ययनको अवस्था सन्तोषजनक रहे पनि कार्यान..

3 दिन पहिले

समावेशी शिक्षा नीति अध्ययन प्रतिवेदनको निष्कर्ष सबर्वज..

  जनकपुरधाम असार ११ गते । मधेशमा समावेशी शिक्षा सम्बन्धि भएको नीतिगत अध्ययनको अवस्था सन्तोषजनक रहे पनि कार्यान..

3 दिन पहिले

कमला नगरपालिकामा गर्भवती महिलाका लागि गाउँमै अल्ट्रासा..

जनकपुरधाम असार १० गते ।कमला नगरपालिकाले गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य सेवामा पहुँच सहज बनाउने उद्देश्यले ग्रामीण अ..

4 दिन पहिले

राजर्षि जनक विद्यालयमा बालविवाहविरुद्ध सचेतना कार्यक्..

  जनकपुरधाम असार १० गते ।बालविवाहविरुद्ध जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले जनकपुरधाम–१३ स्थित राजर्षि जनक..

4 दिन पहिले

विपद् जोखिम न्यूनीकरण मधेश प्रदेश कार्यमञ्च गठन, ९ विषयग..

  जनकपुरधाम असार १० गते । मधेश प्रदेशमा हुने विपद्का बेला हुने जोखिम न्युनिकरण गर्न सरोकारबलाहरु सक्रिय भएका छ..

4 दिन पहिले

जनकपुरधाममा होटल, रेष्टुरेन्ट तथा रिसोर्टमा संयुक्त अन..

जनकपुरधाम, असार १० गते खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय, जनकपुरधामले होटल, रेष्टुरेन्ट तथा बजार क्षेत्र..

4 दिन पहिले

‘उडान’ कक्षाले बदल्यो किशोर–किशोरीको जीवन, विद्यालय फर..

  जनकपुरधाम, जेठ २९ गते । सिरहाका विभिन्न स्थानीय तहमा सञ्चालन भइरहेको बालिका शिक्षा तथा सशक्तीकरण कार्यक्रमअन..

16 दिन पहिले

मधेशमा लैंगिक हिंसा पीडितका लागि राहत कोषको माग, पुनस्र्..

  जनकपुरधाम जेठ २६ गते । मधेश प्रदेशमा लैंगिक हिंसाका पीडित महिला तथा बालिकाको उद्धार, संरक्षण र पुनस्र्थापनाल..

19 दिन पहिले

जनकपुरधाममा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारीलाई ल..

  जनकपुरधाम जेठ ५ गते । महिला पुनस्र्थापना केन्द्र (ओरेक) को आयोजना तथा युएन ओमेन को सहयोगमा “सशक्त महिला, समृद्..

1 महीना पहिले

जनकपुरमा डेढ हजार भन्दा बढी एचआईभी संक्रमित ७ सय ६१ जनाल..

बटुकनाथ झाजनकपुरधाम बैसाख २८ गते ।मधेश प्रदेशमा एचआईभीको अवस्था , चुनौती, उपलब्धि र आगामी लक्ष्यलाई महामारीको अव..

2 महीना पहिले

मधेशमा ‘यात्रा परियोजना’ ः अपाङ्गता भएका युवाको नेतृत्..

  जनकपुरधाम, बैशाख २६मधेश प्रदेशका अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई अधिकारप्रति सचेत बनाउँदै उनीहरूको सामाजिक, आर..

2 महीना पहिले

नागरिक समाजका लागि अनुकुल वातावरणको अवस्था सम्बन्धमा व..

जनकपुरधाममाघ ७ गते ।मधेश प्रदेशमा नागरिक समाजका लागि अनुकूल वातावरणको अवस्था अनुगमन सम्बन्धमा प्रदेश स्तरीय वि..

5 महीना पहिले

जनकपुरधाममा होटल, रेष्टुरेन्ट तथा रिसोर्टमा संयुक्त अन..

जनकपुरधाम, असार १० गते खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय, जनकपुरधामले होटल, रेष्टुरेन्ट तथा बजार क्षेत्र..

राजर्षि जनक विद्यालयमा बालविवाहविरुद्ध सचेतना कार्यक्..

  जनकपुरधाम असार १० गते ।बालविवाहविरुद्ध जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले जनकपुरधाम–१३ स्थित राजर्षि जनक..

विपद् जोखिम न्यूनीकरण मधेश प्रदेश कार्यमञ्च गठन, ९ विषयग..

  जनकपुरधाम असार १० गते । मधेश प्रदेशमा हुने विपद्का बेला हुने जोखिम न्युनिकरण गर्न सरोकारबलाहरु सक्रिय भएका छ..

कमला नगरपालिकामा गर्भवती महिलाका लागि गाउँमै अल्ट्रासा..

जनकपुरधाम असार १० गते ।कमला नगरपालिकाले गर्भवती महिलाको स्वास्थ्य सेवामा पहुँच सहज बनाउने उद्देश्यले ग्रामीण अ..